Tôi vốn nhìn thấy một điều trớ trêu trong 9 năm trong nghề đèn điện. Năm ngoái, tôi vào nhà một cậu bạn vừa tậu căn nhà phố diện tích 100 mét vuông, đầu tư hơn 600 triệu đồng cho bộ ghế sofa hàng ngoại, chiếc bàn gỗ óc chó, mảng tường ốp đá marble. Anh mở công tắc, cả phòng khách sáng rực chẳng khác gì phòng phẫu thuật. Tôi hỏi: ‘Sao lại không dùng đèn thấp?’, ông bạn nhìn tôi lạ lùng: ‘Đẹp như vậy mà, tôi cứ nghĩ cần thêm sáng nữa là hoàn hảo’. Vấn đề là anh ấy không hề biết việc ánh sáng sai có thể phá hỏng cả một gia tài nội thất chỉ trong nháy mắt. Khi tìm hiểu Nhà cửa sáng choang còn tôi thì mỏi nhừ do ánh sáng, tôi nhận ra bài học lớn nhất không phải là màu sơn, chẳng phải chất liệu sofa mà lại là ánh sáng rơi xuống từng khuôn mặt trong nhà.

Tôi thiết kế nhà như sàn diễn thời trang rồi cáu gắt cả hai tháng trời

Từ lúc tôi tự mình thiết kế lại ngôi nhà của mình lần thứ ba, tôi chọn trang bị khắp đèn rọi ánh sáng trắng 4000K khắp trần nhà giống như showroom để tôn màu nội thất. Lúc đó tôi nghĩ sáng đồng đều là chuẩn nhất. Điều sai lầm lớn nhất chính là ở đó. Bà xã tôi khởi đầu cau có không lý do vào mỗi buổi tối. Có nhiều hôm, hai vợ chồng tôi cãi nhau vì mấy chuyện lặt vặt khoảng 10 giờ đêm. Tôi không hiểu vì sao bản thân lại cáu kỉnh thế kia. Đến tận sau này, khi đem máy đo độ rọi lux kế vào kiểm tra, tôi giật mình khi biết rằng độ rọi thực tế ở mặt bàn làm việc đạt 1200 lux trong khi mức chuẩn chỉ nên là 300 lux – chênh nhau gấp 4 lần. Tài liệu về melatonin chỉ ra rõ loại ánh sáng trắng gắt ức chế sản sinh melatonin tới 70%, khiến con người luôn trong trạng thái tỉnh táo căng thẳng. Thành thật mà nói, tôi đã làm cho căn nhà thành quả văn phòng y hệt.

Những bức ảnh Pinterest lung linh giấu nhẹm cái bóng trên gương mặt bạn

Có lần tôi bê nguyên chiếc đèn thả nhìn thấy trên Pinterest về nhà lắp trên bàn ăn. Trong ảnh nhìn tuyệt đẹp, vậy mà lúc tôi ngồi vào bàn, tôi không thấy mặt vợ ở phía đối diện. Ánh đèn chiếu thẳng lên mặt bàn tạo thành một vùng tối sâu hoắm trên gương mặt. Ngồi cạnh nhau mà như hai người xa lạ. Những tấm ảnh nội thất đều dùng máy ảnh chuyên nghiệp với kỹ thuật HDR gộp nhiều khung hình làm một nhằm khử toàn bộ bóng đổ. Ngoài đời thật, đôi mắt con người cần có mảng tối để thư giãn. Một căn phòng không có bóng đổ làm cho đôi mắt phải điều tiết liên tục. Tôi đúc kết một chuyện: đèn trang trí hay có góc mở rộng khoảng 120 độ, nghĩa là chùm sáng bắn ra mọi hướng chứ chẳng hề tập trung vào đúng vị trí cần. Bởi vậy, chớ bao giờ tin một tấm hình đơn lẻ khi lựa đèn cho căn phòng tiếp khách.

Thay ba cục đèn âm trần bằng một cây đèn đứng sát tường, như là phép màu

Đến năm thứ ba sống trong căn nhà đèn showroom đó, tôi bắt tay vào sửa một cách dứt khoát. Tôi tháo tung ba đèn downlight soi thẳng xuống bộ ghế sofa, thay thế bằng một chiếc đèn đứng kê ngay sát tường góc phòng. Cây đèn này hắt ánh sáng lên trần sau đó toả đều xuống phòng một cách gián tiếp. Chấm dứt cảnh hoa mắt lúc mở cửa. Tôi ghi nhật ký trong suốt một tuần sau khi thay đèn: số lần đau đầu giảm tới 80%, thời gian gia đình tụ họp ở phòng khách tăng gấp 3 lần. Vợ tôi bảo sao mà nhà ấm cúng hẳn, tôi chỉ biết cười vì tôi thừa hiểu nguyên do. Từ đó tôi rút ra một cách bố trí đèn với ba cấp độ. Lớp một để chiếu sáng công việc kiểu đèn học, đèn khu bếp – phải sáng đủ dùng nhưng chỉ tập trung đúng khu vực. Lớp thứ hai là đèn tạo điểm nhấn cho bức tranh, cho góc cây xanh – chỉ soi vào vật thể tĩnh. Lớp cuối mới là ánh sáng gián tiếp từ đèn đứng, đèn led dây giấu sau rèm cửa hay trần thạch cao để toả khắp không gian bằng một nguồn sáng dịu. Nhờ đó, mắt tôi đỡ hẳn mà nội thất vẫn nổi bật theo đúng nghĩa.

Ánh sáng chuẩn là làm đẹp khuôn mặt chứ không phải làm đẹp mặt ghế

Sau khi tham gia hơn 120 công trình trong vòng 5 năm gần đây, tôi nhận ra một chân lý mà rất ít chủ nhà để ý: người ta cứ hướng đèn vào tấm ốp gỗ, vào bức tranh treo, vào bàn trà mặt đá – nhưng lại bỏ quên rằng hệ thần kinh chúng ta thoải mái nhất khi nhìn được khuôn mặt người đối diện với độ rọi thấp khoảng 5-10 lux. Quá mức đó, đôi mắt sẽ nhức dù cho ghế sofa có đẹp đến mấy. Tôi vẫn nhớ như in một trường hợp khách hàng ở khu đô thị phía Tây thuê tôi tư vấn lại nguyên hệ thống chiếu sáng vì ngôi nhà vừa mới hoàn thiện đã phải tháo đi toàn bộ dây led giấu trần trong không gian phòng khách. Ông khách chia sẻ rằng người quen qua lại không ai ở quá 15 phút, nhìn ai cũng thấy mặt mũi tái xanh do dải led lạnh soi thẳng từ trên đỉnh đầu. Chính lúc đó tôi thấm khái niệm nội thất đẹp buộc phải khởi đầu bằng việc giữ gìn đôi mắt của những con người đang sinh hoạt hằng ngày. Quy tắc tôi đúc kết vô cùng đơn giản: sáng cho người ở, tối cho đồ vật. các món nội thất giá trị chỉ cần một vệt sáng nhỏ là đủ để khoe vẻ đẹp, còn phần lớn ánh sáng nên dồn vào gương mặt những con người đang ngồi tâm sự giữa không gian đó.

Giả dụ bạn chuẩn bị thiết kế lại không gian sống, tôi muốn khuyên bạn: chớ chọn ghế trước hoặc màu sơn tường, mà nên phác thảo hệ đèn trước tiên. Bạn thử tự vấn: loại đèn nào chiếu lên mặt bạn mỗi tối khi bạn xem tivi cùng cả nhà? Nếu bạn chịu thua trước câu hỏi này, thì dẫu nội thất xịn xòi ra sao, bạn vẫn sẽ mệt mỏi mỗi lần đêm xuống mà chính mình cũng lạ. Tôi từng sai lầm suốt hai năm dài trước khi chịu sửa lại từ con số không. Chúc bạn đừng bao giờ lặp lại sai lầm đó mà tôi từng gặp.